بانو دکتر هايده شيرزادی – مديرعامل شرکت بازيافت مواد و توليد کود آلی کرمانشاه

بانو دکتر هايده شيرزادی – مديرعامل شرکت بازيافت مواد و توليد کود آلی کرمانشاه

محيط زيست تنها کالايی است که نه وارداتی است نه صادراتی، محيط زيست را در محل و منطقه بايد ساخت

 

دختربچه گیلانغربی دیروز که در میان محرومیت‌ها و محدودیت‌های زادگاهش گرفتار شده و از تحصیل و کار بازمانده بود، امروز بانوی متخصص کارآفرینی است که طرح‌های زیست‌محیطی‌اش تاکنون برای صدها نفر اشتغال‌زایی داشته است؛ بیش از ۱۰۰ مقاله تخصصی در کنفرانس‌ها و سمینارهای بین‌المللی ارائه کرده و مورد تقدیر قرار گرفته است.

دكتر هايده شيرزادي كسي است كه نخستين طرح بازيافت پسماند كشور را در كرمانشاه با قطع كامل دفن زباله‌هاي شهري اجرا كرد و پس از آن 70شهر و 200روستاي كشور با كمك و مشاوره وي اين طرح را اجرا كردند. اخيرا نيز موفق شده است براي نخستين‌بار در كشور، سايت بازيافت نخاله‌هاي ساختماني را در شهر كرمانشاه اجرا كند تا زمين و محيط‌زيست اين شهر را از خطر بخش ديگري از آلاينده‌ها نجات دهد و با بازيافت و بازگرداندن آنها به چرخه مصارف عمران شهري، از تخريب منابع اصلي آن كه كوه‌ها هستند جلوگيري كند.

وقتی از محیط‌زیست و آنچه ما انسان‌ها به سرش آورده‌ایم حرف می‌زند، لحن کلامش پرحرارت می‌شود. مي‌گويد: «يك كره‌زمين و يك ايران داريم ولي آنقدر با آن بي‌مهريم كه فرزند نامهرباني را مي‌مانيم كه با مادر خود بي‌مهري مي‌كند. به‌سان آن فردي هستيم كه بر سر شاخه نشسته بود و شاخه را از بُن مي‌بريد».

 

013

 

********

من اهل استان کرمانشاه هستم در شهر گيلانغرب متولد شده، دوران دبستان را گذرانده، با توجه به اينکه گيلانغرب در يک محيط بسيار بن بست قرار داشت و فاقد دبيرستان دخترانه بود لذا تمامی دختران پس از گذراندن دوران ابتدايی بر اساس شرايط و موقعيت درنهايت راه خانه داری را پيش گرفته، از کودکی علاقه داشتم ادامه تحصيل دهم به صورت متفرقه دوران دبيرستان را گذرانده سپس فوق ديپلم حرفه و فن برای معلمی را گذرانده، 2سال معلم راهنمايی بودم.

به دلايلی امکان ادامه کار برايم ديگر ممکن نبود در واقع ممنوع از هر نوع شغل و فعاليت شدم بودم. لذا تصميم گرفته عازم خارج از کشور شوم و در رشته کشاورزی تحصيل کنم.

در سال 1364 عازم آلمان شدم، ابتدا زبان آلمانی را ياد گرفتم چون مدارک تحصيلم در ايران برای ادامه تحصيل در آلمان مورد قبول قرار نگرفت. بنابراین در يک دبيرستان آلمانی ثبت نام کرده و دوباره ديپلم گرفتم و در رشته مهندسی کشاورزی بين المللی تحصيل کردم. با اين هدف که وقتی به ايران برگشتم بتوانم تجربه‌هایم را در بخش کشاورزی نوين به کار ببرم، دانشگاه کاسل که من تحصيل می‌کردم. در آن زمان پيشرو علم کشاورزی ارگانيک، انرژی‌های نو بود، حتی اولين دانشکده محيط زيست آلمان در اين دانشگاه شروع شد. طرح تفکيک پسماندهای آلی برای اولين بار در جهان زير نظر اساتيد دانشگاه کاسل انجام گرفت. از ابتدا که با اين مبحث آشنا شدم با خود تصميم گرفتم پس از اتمام تحصيلم در اين خصوص برای وطنم تلاش کنم.

 

هایده-شیرزادی 1 012

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سال 1987 با همسرم آشنا شدم. ايشان كشاورزي را به پايان رسانده بود. خيلي اصرار كرد كه ازدواج كنيم اما من اصلا در فكر و حال‌وهواي ازدواج نبودم؛ حتي با مرد ايراني، چه برسد به اينكه آن فرد خارجي باشد، بنابراين موافقت نمي‌كردم و مي‌گفتم من دختر ايراني هستم و مي‌خواهم به وطنم برگردم و آنجا زندگي كنم. اما رفته‌رفته ديدم يك انسان واقعي است و خوبي‌هاي زيادي دارد. سال 1991پيشنهاد ازدواجش را با يك شرط پذيرفتم؛ به ايران بازگرديم، اوهم پذيرفت.

يك‌روز به او گفتم يكي از ما دوتا بايد از كارش دست بكشد، گفت كه من از كارم دست مي‌كشم چون در آلمان خيلي‌ها هستند كه بتوانند كار مرا انجام دهند اما كار و هدف تو كه برايش خيلي زحمت كشيده‌اي، باارزش‌تر و مهم‌تر است.»

همسرميك متخصص است و سال‌هاست كه به ايران آمده. نه از جايي حقوق مي‌گيريم و نه ريالي بابت انجام اين كارها به جيب‌مان مي‌رود. همسر من از يك خانواده اصيل آلماني است. آنها مزرعه‌اي دارند كه 7نسل است در آن زندگي و كار مي‌كنند و درآمد حاصل از آن مزرعه و پارك انرژي‌اش را صرف هزينه‌هاي زندگي‌مان مي‌كنيم.

طراحي سايت بازيافت و محوطه‌سازي‌ را همسرم انجام داده است و در اين راه خيلي كمكم كرده. ما با هم تقسيم‌كار كرده‌ايم. هر كار و پروژه‌اي را كه مي‌خواهيم شروع كنيم همسرم بلافاصله ارتباطاتش را براي انتخاب تكنولوژي مناسب با آن كار شروع مي‌كند و درباره‌اش مطالعه مي‌كند. من مسير را تعيين مي‌كنم و او در موردش فكر مي‌كند كه ببيند چه كاري بهتر است انجام دهيم تا بهترين نتيجه را بگيريم. در بخش بازيافت هم ابتكارات زيادي به خرج داده و تا‌كنون صدها ابزار ابداع كرده است. هر كس ديگري جاي او بود اين ابزارها را ثبت مي‌كرد ولي او فقط براي راحتي كار كاركنان دست به ابتكار مي‌زند تا كار به راحت‌ترين و بهترين شكل ممكن پيش برود. يك متخصص آلماني به ازاي هر روزي كه اينجا باشد فقط هزار يورو دستمزد مي‌گيرد با وجود اين دكتر ادموند لمپگز بدون چشمداشت اينجا كار مي‌كند. اگر كمك‌ها و حمايت‌هاي مالي و فكري او نبود اصلا نمي‌توانستم با اين همه مشكلات به تنهايي موفق شوم.

 

001

 

پس از اتمام تحصيل در رشته کشاورزی بين المللی در سال 71 به ايران بازگشته، پيشنهاد طرح کمپوست کرمانشاه را به مسوولان استان کرمانشاه کردم. اما شرايط فراهم نبود و اين موضوع را ضروری ندانستند، با مراجعه‌های مکرر به مسوولان استان نتيجه‌ای حاصل نشد. با خود فکر می کردم که مسوولان قوی نيستند و استدلال من ضعيف است. لذا تصميم گرفته در رشته اکولوژی حفاظت محيط زيست (شاخص مديريت پسماند) ادامه تحصيل داده تا بتوانم موضوع را بهتر توجيه کنم. در همان دانشگاه کاسل رشته اکولوژی حفاظت محيط زيست را به اتمام رسانده، تمامی تحقيقاتم را در خصوص مديريت پسماند ايران تحقيق نموده، به اين نتيجه رسيده که راه‌کارهايی که برای کشورهای درحال توسعه به عنوان مثال ايران مطرح می‌شود. فقط برای کشورهای صنعتی بوده و کاربرد آن بصورت عمومی برای ايران ممکن نيست، با اساتيد دانشگاه که صحبت کردم، پيشنهاد کردند که موضوع دکترايم را در اين خصوص تحقيق کنم.

پس از بررسی تحقيقاتم با توجه به اينکه شهرداری کرمانشاه هنوز آمادگی اجرای چنين طرحی را نداشته شهرهای ديگر از جمله تهران و شهرهای شمال که مشکل زباله داشت مراجعه کرده هدفم را توضيح داده اما هيچ ميسر نگرديد. به لحاظ اهميت زيست محيطی موضوع برای ايران تصميم گرفتم خود شروع  کرده، بنابراین در سال 137۵ درخواست مجوز ساخت واحد بيوکمپوست را از صنايع استان کرده است. سرمايه من درواقع علمی بود، که کسب کرده بودم، علم را به ثروت يعنی سرمايه تبديل کردن آسان نبود. شعار «خواستن توانستن است» هميشه همراه من بود. توانستم اين موضوع را تا حدودی توجيه کنم. درخواست وام نموده با پيگيری های فراوان موفق به دريافت وام شده، سهم آورده را دانشم قبولاندم.

با پيگيری های فراوان در سال 1377 مسوولان وقت شهرداری کرمانشاه تصميم به مشارکت در اجرای طرح گرفته و شرکت بازيافت مواد و توليد کودآلی کرمانشاه را راه‌اندازی و در سال 1380 بهره برداری از طرح را شروع کردم.

 

هایده-شیرزادی 5 هایده-شیرزادی 6 هایده-شیرزادی 7 هایده-شیرزادی 2 008 004

 

محيط زيست تنها کالايی است که نه وارداتی است نه صادراتی، محيط زيست را در محل و منطقه بايد ساخت موضوع آلودگی زيست محيطی ناشی از دفن غير اصولی پسماندها در تمامی شهرهای ايران مشکلی است که بايد حل شود و يک ضرورت است.

اعتقاد داشتم و دارم اگر يک طرح موفق در اين خصوص اجرا شود، ديگر شهرهای ايران اين راه را ادامه خواهند داد، نه فقط ادامه کار برای من بلکه برای بسياری از متخصصين ديگر در ايران فراهم خواهم شد.

بحث زباله يا واژه فارسی آن پسماند بسيار عميق است، بپردازم انسان مصرف کننده برای هر فعاليت روزمره خود نياز به مصرف اقلام از خوراک لوازم مصرفی کوتاه‌مدت، بلندمدت داشته درواقع انسان خود با زباله به دنيا می‌آيد و به عنوان زباله هم دفن می‌شود. برای هر دوره و هر کالا و هر فعاليت هم مديريت و برنامه ريزی و تکنولوژی خود را می‌طلبد، بنابراين بقای اين بخش همراه با حيات ادامه دارد. درواقع چالش ها به فرصت تبديل کردن.

چالش ها و موانع بسيار است. و همه ما می دانيم که بسياری از فعاليت ها نياز به آگاه سازی عمومی دارد. بخصوص محيط زيست. تعويض مديريت ها و گاه عدم آگاهی و ندانستن مسوولان بزرگترين اهرم بازدارنده است. بوروکراسی يا اداره بازی ايران که ديگر جای خود را دارد. مهمتر از همه وقتی مجری و پيشنهاد دهنده هم يک زن باشد، بايد چند برابر وقت گذاشت. به ویژه با این باورها که ما زنان نصف مردها حق داريم. ولی همه اين مسایل نمی تواند مانع رسيدن به هدف باشد. تدابير و ابتکاراتی می خواهد. نظامی می‌گويد: صبر و ظفر باهمند. امروز پس از سال‌ها طرح کرمانشاه به عنوان يک الگوی مثبت برای اکثر شهرهای ايران پذيرفته شده است.

روزی من يک نفره شروع کردم و حال به طور مستقيم در پروژه بازيافت کرمانشاه دهها نفر مشغول به کار هستند.

 

003 005 006 007 009 010

 

در مجموع ساير بخشهای مديريت پسماند جمع آوری آموزش و … حدود 700 شغل را در شهر ايجاد کرده ام. مطالعات مديريت حدود 60 شهر ايران را انجام داده يک تيم مهندسی از جوانان کرمانشاه را آموزش داده (حدود 35 نفر) در حال انجام فاز مطالعاتی يا نظارت بر اجرای طرح های ساير شهرها هستند.

برای شهرها بايد وقت های چند هفته ای تعيين کنم در حالی که زمانی هزاران «نه» را شنيدم، اما همواره هدفم را دنبال کردم و زن بودن را به عنوان مانع کار بهانه ندادم.

يادم هست يکروز مصاحبه داشتم پرسيدند: زماني‌که در جلسه‌ها که اغلب تمامی مرد هستند، شرکت می‌کنم، چه احساسی دارم؟ به اين موضوع فکر نکرده بودم پاسخ دادم من به عنوان زن يا مرد در جلسه‌ها شرکت نمی کنم، به عنوان يک متخصص حضور می‌یابم.

جمله ام را با شعر بزرگ فردوسی پايان می دهم که سرآغاز هر حرکتی است:

توانا بود هرکه دانا بود

ز دانش دل پير برنا بود

 

برخي از افتخارات دكتر هايده شيرزادي:

 

– سال 82؛ دريافت جايزه ملي محيط‌زيست

– سال‌هاي 83و 84؛ كسب جايزه شاخص مديريت پسماند كشور به پاس نوآوري در اجراي طرح‌هاي مديريت پسماند

– سال 85؛ كارآفرين برتر ملي به‌دليل فراهم‌كردن زمينه 700شغل

– سال 86؛ انتخاب به‌عنوان بانوي نخبه كشور، به پاس مطالعات علمي- كاربردي مديريت پسماند 70شهر و 200روستا

به‌صورت منطقه‌اي در ايران و تلاش و نوآوري براي اجراي طرح‌هاي الگويي مديريت پسماند

– سال 94؛ کارآفرین نمونه و دریافت لوح تقدیر در همایش کارآفرینی و کسب و کار زنان در حوزه‌ی محیط زیست انجمن زنان کارآفرین