بانو پریسا دهدشتی – مدیر موسسه بین‌ المللی جام میراث جهان

بانو پریسا دهدشتی – مدیر موسسه بین‌ المللی جام میراث جهان

راز موفقیت، تلفیق دانش خود  با  تجربه های دیگران

میخواهم ثابت کنم کار فرهنگی و صنایع دستی نیز توجیه اقتصادی دارد

 

بانو پریسا دهدشتی، در سال 1358 در شهر اصفهان به دنیا آمد، اما در تهران بزرگ شد.وی در سال 1388 موسسه بین‌ المللی جام میراث جهان را با هدف آموزش، پژوهش، اطلاع رسانی و خدمات مدیریتی پایه گذاری کرد و از 1390 به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرد.

خانم دهددشتی در این موسسه، محصولاتی چون پارچه‌‌های دستبافت، شال، روسری، رومیزی، سجاده و لباس را با نام تجاری (سی‌دار) را عرضه می کند.

 

برای آشنایی بیشتر با فعالیت های این خانم خلاق با او به گفت و گو می نشینیم :

–  چه شد که کارآفرین شدید.

رشته تحصیلی دبیرستانی من علوم انسانی و رشته اول دانشگاهی‌ام در مقطع کارشناسی علوم تربیتی با گرایش مدیریت برنامه‌ریزی آموزشی و درسی بود. در سال سوم به دلیل علاقه شدیدم به موضوع فرهنگ و هنر تغییر رشته داده و در رشته موزه‌داری ادامه تحصیل دادم. پس از پایان این رشته نیز در دوره یک ساله MBA (مدیریت کسب و کار) از دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران فارغ التحصیل شدم. بعد از پایان تحصیلات در رشته موزه‌داری اقدام به ثبت موسسه بین‌المللی جام میراث جهان کردم. فکر می‌کنم به دلایل زیر بود که در خودم توانایی راه‌ اندازی موسسه را دیدم:

  • خصلت‌های شخصی؛
  • تجربه‌های کاری (مالی، اداری، و مدیریتی)؛
  • سابقه خانوادگی در داشتن مشاغل مستقل؛
  • بهره‌مندی از تجربیات کارآفرینان موفق؛
  • شرکت در دوره مدیریت کسب و کار.

 

%d8%af%d9%87%d8%af%d8%b4%d8%aa%db%8c-2

 

– چرا این کار و رشته را برای فعالیت برگزیدید؟

ایده راه‌اندازی موسسه‌ای در زمینه میراث فرهنگی در سال‌های دانشجویی من در رشته موزه‌داری شکل گرفت. با وجود اینکه در طول دوران تحصیل در این رشته هیچ صحبتی از مباحث مدیریت میراث فرهنگی مطرح نبود، علاقه شدید من به موضوع مدیریت سایت‌های میراث جهانی باعث شد به صورت شخصی مطالعات خودم را در این حوزه ادامه بدهم. تا جایی که برای پایان‌نامه تصمیم گرفتم، بر روی سایت روستای تاریخی میمند کار کنم. پایان‌نامه‌ای که عنوان آن تدوین برنامه استراتژی اکوموزه روستای تاریخی میمند بود، باعث شد من نگاهی چند جانبه نسبت به میراث فرهنگی پیدا کنم. مطالب زیادی درباره گردشگری، صنایع دستی، مدیریت و …خواندم و آموختم.

موسسه بین‌المللی جام میراث جهان که مجوز فعالیتش را از سازمان میراث فرهنگی گرفتم، در تیرماه 1388 ثبت شد. برخی اهداف من از ثبت این موسسه، ارایه خدمات فرهنگی با استانداردهای جهانی و نیز بالابردن سطح آگاهی عمومی نسبت به میراث فرهنگی و مصادیق آن بود. هر چند، گسترش کارآفرینی فرهنگی در کشور و نیز اثبات این نکته، که کار فرهنگی و صنایع دستی نیز توجیه اقتصادی دارد، از دیگر اهداف مهم من در این راه بود.

در سال 1390 با همکاری خانم ناهید خالواحمدی یکی از دوستان سهامدار موسسه تصمیم گرفتیم بر روی پارچه‌های دستبافت ایران کار کنیم. نام تجاری”سی‌دار” را برای پارچه‌های دستبافت  انتخاب کرده و فاز اول را با ‌احیای پارچه دستبافت کاربافی، طرحی که پایان‌نامه ایشان در مقطع کارشناسی بود، آغاز کردیم. کار احیای پارچه کاربافی را که با 4 بافنده شروع کردیم، امروز به بیش از 50 نفر رسیده‌است. البته روند تولید همیشه ثابت نبوده و در برخی مواقع حجم تولید بسیار کم شده است.

(سی‌دار) برند تولید و توزیع است و علاوه بر انجام فعالیت‌های علمی از دید فرهنگی در امر تولید و توزیع  انواع پارچه‌های دستبافت ایرانی فعالیت می‌کند.

البته این فعالیت یک بخش از فعالیت‌های موسسه جام میراث جهان است. این موسسه علاوه بر این در زمینه آموزش میراث به کودکان و نوجوانان نیز فعالیت دارد، که به دلیل این بخش از فعالیت موسسه نیز تقریبا 30 نفر به صورت پروژه‌ای با موسسه همکاری می‌کنند.

 

%d8%af%d9%87%d8%af%d8%b4%d8%aa%db%8c-3

 

– شما نقش آموزش را در هنرهای سنتی و به ویژه در حوزه‌ی کارآفرینی صنایع دستی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

آموزش در حوزه هنرهای سنتی و صنایع‌دستی  بیشتر به مهارت‌ها و روش‌های تولید محصول معطوف شده، در حالی که وقتی صحبت از کارآفرینی صنایع‌دستی می کنیم، منظور آموزش‌های تخصصی در حوزه‌های دیگری از جمله مدیریت عمومی، بازاریابی، مدیریت تولید، مالی نیز هست. البته نباید انتظار داشت که هنرمند و صنعتگر خود نسبت به همه این دانش‌ها اشراف داشته باشد.اما آن چه در ایران در زمینه ی این آموزش‌ها در حال انجام است، نسبت به مقیاس و سهمی که این رشته می‌تواند در اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی کشور داشته باشد، بسیار اندک به نظر می آید.

بنابر این لازم است از متخصصان حوزه‌های مختلف درکنار متخصصان صنایع‌دستی و هنرهای سنتی برای تدوین و اجرای دوره‌های آموزشی متناسب با نیاز این صنعت استفاده شود. باید توجه داشت که بسیاری از مفاهیم و روش‌های علمی مورد استفاده در تخصص‌های مکمل کارآفرینی در حوزه صنایع‌دستی ویژگی‌های خاص خودشان را پیدا می کنند. از جمله مفهوم مدیریت تولید در تولید صنعتی با تولید صنایع‌دستی و هنرهای سنتی تفاوت‌های بسیار زیادی دارد.

آموزش‌های یاد شده می تواند عامل ظهور کارآفرینان در این عرصه شود، که بازوی مهمی‌در به چرخش درآوردن گردونه هنرهای رکود یافته و یا در حال فراموشی هستند.

 

5 – با توجه به تخصص و تجربه ای که دارید،چالش‌ها و فرصت‌هایی را که کشورمان برای حضور در عرصه‌ها و بازارهای بین‌المللی و صادرات صنایع دستی دارد، چه می دانید؟

با وجود این که ما در عرصه صنایع دستی شرایط بسیار بهتری را نسبت به سال‌های قبل داریم، اما به دلیل تنوع رشته‌ها و وسعت تولید و پویایی بازار نیازاست، تا همیشه موقعیت ارزیابی را انجام دهیم. می توان گفت که دو مقوله اصلی محصول و موقعیت بازار تأثیر زیادی در به دست آوردن سهم  بازارهای جهانی صنایع‌دستی دارند.

از نظر من مهم ترین فرصت‌ها در زمینه ی محصول شامل زیبایی نقوش و طرح آثار ایران در سطح جهانی و نیز اصالت طرح‌ها و نقش‌ها و چالش‌های آن، کیفیت نامناسب محصولات صنایع دستی، عدم شناخت نسبت به سلایق بازارهای جهانی و کم توجهی نسبت به نوآوری‌های مناسب با نیاز و سلیقه روز جامعه جهانی است.

اما در خصوص موقعیت بازار، می توان به مناسب بودن قیمت محصولات برای بازارهای خارجی، تفاوت قیمت ارز و تأثیر مثبت آن در صادرات به عنوان فرصت و نیز عدم توجه کافی به بسته‌بندی مناسب محصولات و عدم شناخت کافی نسبت به تفاوت شرایط جغرافیایی محل تولید و محل فروش به عنوان چالش های اساسی نام برد.

 

%d8%af%d9%87%d8%af%d8%b4%d8%aa%db%8c-4

 

– مزیت رقابتی صنایع دستی را در چه می‌دانید؟

صنایع‌دستی و هنرهای سنتی علاوه بر جنبه فرهنگی و هنری خود که نمایانگر  هویت ملی و ویژگی‌های فرهنگی کشور می‌باشند، از نظر اقتصادی و اجتماعی نیز دارای اهمیت است. ویژگیهای بارز و انکار ناپذیر صنایع‌دستی و هنرهای‌سنتی باعث شده که تمامی‌کشورها، چه کشورهای در حال توسعه و یا کشورهای پیشرفته ناگزیر از لحاظ نمودن نقش این صنعت در برنامه‌های اقتصادی اجتماعی خود باشند.

 

در تعریف صنایع دستی چهار ویژگی وجود دارد که به استناد آن می‌توان گفت که صنایع‌دستی و هنرهای‌سنتی مقوله‌ای نقش‌آفرین در حوزه کارآفرینی است. این ویژگی‌ها عبارتند از:

  1. دارا بودن ارزش افزوده زیاد در مقایسه با صنایع دیگر؛
  2. تأمین قسمت عمده مواد اولیه مصرفی از منابع داخلی؛
  3. عدم نیاز به سرمایه‌گذاری کلان در مقایسه با بسیاری رشته‌های صنعت؛
  4. قابلیت ایجاد و توسعه در مناطق مختلف (شهر، روستا و حتی در جوامع عشایری).

صنایع‌دستی و هنرهای سنتی با تنوع محصولاتی که هر گروه از آنها دارای مشخصات منحصر به فرد است، دارای  ویژگی‌های رقابتی دیگری نیز به شرح زیر می‌باشند:

  • قابلیت اشتغالزایی مستقیم و غیر مستقیم؛
  • سادگی ایجاد مراکز تولید و توسعه محصول؛
  • انعطاف پذیری بالا در تولید؛
  • ارتباط مستقیم با مصرف کننده نهایی؛
  • امکان درآمد زایی بالا در صورت صادرات؛
  • قابلیت استفاده از صنایع دستی به عنوان جاذبه های توریستی.

 

– تعاونی‌ها چه نقشی می‌توانند در گسترش صنایع دستی داشته باشند؟

کلیه واحدهای خصوصی با هر ساختار حقوقی که دارند اعم از تعاونی، شرکت خصوصی، موسسه و غیره برای رسیدن به موفقیت و حفظ موقعیت خودشان باید نوآوری، برنامه‌ریزی و راهکارهای مناسبی داشته باشند و علاوه بر این کار کردن در یک فضای رقابتی است که باعث افزایش سطح کیفی و کمی تولید، خدمات و بازرگانی صنایع‌دستی و هنرهای سنتی می‌شود.

– صنایع دستی  تا چه میزان در رونق گردشگری  تاثیر گذار است؟

فرصت‌های گردشگری در ایران بسیار زیاد است، که می توان از تمام آنها متناسب با مخاطب بهره برد. البته از بسیاری از فرصت‌های گردشگری ایران استفاده می‌شود، اما نسبت به بسیاری نیز کم توجهی شده است. از جمله آنها مراسم و آیین رسوم ملی و محلی ایران است، که فرصت بسیار خوبی برای جذب گردشگر به شمار می‌آید. به عنوان مثال کشور تاجیکستان هر ساله میزبان تعداد زیادی گردشگری از کشورهای اطراف است، تا جشن نوروز را به زیبایی و شکوه برگزار کند. اما کشور ما فرصت‌ها بسیارند: گردشگری طبیعی، سلامت، ورزشی، و …

از طرف دیگر صنایع‌دستی در غنای جاذبه‌ها و روح سفر برای مسافران نقشی اساسی دارد و در تمام کشورهای دنیا از جمله جاذبه‌های سفر به شمار می‌آیند. بازارچه‌های سنتی با محصولات صنایع‌دستی از موارد بسیار جذاب برای مسافران تمام مقاصد گردشگری است. صنایع‌دستی میتواند با ایجاد زمینهای آموزش و مشارکت دادن مخاطب در امر تولید، تبدیل به یک تجربه عمیق ایجاد حس و تبادل فرهنگی در مسافر شود.

صنایع دستی میتواند از راه‌های گوناگون بر گردشگری تأثیر مستقیم و مثبت بگذارد که برخی از آنها عبارتند از :

  • ساخت بازارچه‌های دایمی صنایع دستی، چنان که در حال حاضر نیز نمونه های سنتی آن به عنوان یک جاذبه مهم برای مسافران داخلی و خارجی مورد توجه است.
  • برگزاری نمایشگاه‌ های موقت بین‌المللی صنایع دستی که اگر با تدبیر، ارایه خدمات کامل و استاندارد و با اطلاع رسانی جهانی انجام شود، می تواند علاوه بر جذب گردشگر خارجی زمینه‌های تجارت جهانی را برای تولید کنندگان صنایع‌دستی و هنرهای سنتی پدید آورد.
  • شرکت کردن مسافران در فرایند تولید محصولات صنایع‌دستی و هنرهای سنتی که باعث ایجاد ارتباط روحی با محصولات، آموزش و نیز درک ارزش معنوی این آثار می‌شود.
  • برگزاری تورهای تخصصی صنایع دستی با رویکرد معرفی تخصصی و علمی و نیز ایجاد ارتباط مستقیم با صنعتگران و قدردانی از زحمات آنان که باعث تقویت انگیزه آنان میشود.

تأثیرات مثبت گردشگری بر صنایع‌دستی:

  • کاهش هزینه‌های صادرات محصولات محلی به خارج از منطقه تولید به دلیل کاهش هزینه‌های حمل و نقل و … .
  • افزایش میزان فروش صنایع‌دستی
  • تشویق تولیدکنندگان به حفظ و صیانت از آثار فرهنگی خودشان
  • کمک به شناخت سلایق بازارهای داخلی و خارجی در صحبت مستقیم با گردشگر
  • کاهش هزینه‌های تحقیق بازار

تجربه موسسه در زمینه ارتباط بین صنایع دستی و گردشگری برگزاری تورهای تخصصی ویژه نساجی سنتی است، که با استقبال خوبی روبرو شد و موجب بالارفتن آگاهی مخاطب نسبت به اهمیت و ارزش بالای نساجی سنتی شده است.

 

%d8%af%d9%87%d8%af%d8%b4%d8%aa%db%8c-1

 

– زنان چه نقشی در حوزه‌ی صنایع دستی دارند و با چه چالش‌هایی در این زمینه روبرو هستند و شما با چه مشکلاتی مواجه شده‌اید؟

فعالیت زنان در حوزه صنایع دستی  را می‌توان در سه گروه اصلی زیر طبقه‌بندی نمود:

  • حوزه تولید: سهم بسیار بالایی از تولید صنایع‌دستی را زنان به خود اختصاص داده‌اند. طبق آمار سال 91 در رشته فرش و گلیم 85 درصد و در سایر رشته ها 62.6 درصد، سهم مشارکت زنان در امر تولید صنایع دستی و هنرهای سنتی بوده است. و البته در این حوزه زنانی وارد میدان شده‌اند که خود تولید کننده نیستند بلکه برای مدیریت تولید و حمایت از تولید وارد عرصه شده‌‌اند.
  • حوزه بازرگانی: که شامل تجارت و خرید و فروش محصولات صنایع دستی میباشد. امروزه زنان زیادی نیز در این عرصه حضور فعال دارند و البته نیاز بسیار زیادی به فعالیت هر چه گسترده‌تر و علمی‌تر در این حوزه احساس می‌شود.
  • حوزه خدمات: شامل خدمات آموزشی، اطلاع‌رسانی، امور علمی و … میشود که آمار دانشجویان دختر در مقاطع تکمیلی رشته‌ صنایع دستی از حضور پررنگ بانوان در عرصه تحقیق و پژوهش در زمینه صنایع دستی حکایت می‌کند.

علاوه بر این آموزش مهارت‌های صنایع دستی عمدتا توسط بانوان انجام می‌شود و البته مدیریت این مراکز نیز از جمله راه‌های حضور زنان است.

با توجه به تجربه ما در هر سه عرصه میتوانم بگویم که بحث مدیریت تولید دشواری بیشتری نسبت موارد دیگر دارد. زیرا برای تولید و حمایت از تولید لازم است به کارگاه‌های تولیدی سرکشی شود، درباره تولید محصولات جدید صنعتگران را توجیه و برای شناخت و تامین مواد اولیه اقدام کرد و در نتیجه بیشترین سرمایه‌گذاری و بیشترین تخصص‌ها در این قسمت از حوزه صنایع دستی مصرف می‌شوند. البته با استفاده از تخصص‌های مختلف در رشته های مدیریت و … می توان این مسیر را هموارتر کرد.

 

– چه پیشنهادهایی برای بهبود روش‌های تولید کالا و خدمات در صنایع دستی و نیز کاهش مشکلات کارآفرینان، به خصوص زنان دارید؟

استفاده از دانش‌های روز و مرتبط عامل بزرگی در بهبود کلیه فرایندها می‌باشد. کارآفرینان می‌توانند با بهره‌گیری از تجربیات استادکاران در امر تولید و تلفیق آن با اصول و دانش‌های نوین و نیز به کارگیری روش‌هایی از جمله موارد زیر به موفقیت‌های بیشتر در امر تولید محصول باکیفیت و ارائه خدمات قابل قبول برسند.

  • توجه به توزیع و بازاریابی محصول قبل از تولید؛
  • جداسازی فعالیت های تولید و عرضه کالا؛
  • تامین مواد اولیه با کیفیت و با قیمت مناسب؛
  • انجام پژوهش های علمی و بازاریابی قبل از تولید محصولات؛
  • اجتماع و همکاری گروهی از افراد با تخصص های گوناگون برای به ثمر رسیدن چرخه تولید تا توزیع؛
  • استفاده از تجربه نیروهای بومی در کنار متخصصان رشته های هنری، فنی، مهندسی و مدیریتی.

 

 

–  نقش دولت را ، چه از نظر مقررات و قوانین، تخصیص منابع مالی و اعتباری و رفع مشکلات و موانع چه می‌دانید و چه انتظاری دارید؟

دولت با حفظ نقش نظارتی خود می‌تواند بجای دخالت مستقیم در امر تولید و بازاریابی خدمات علمی، زیربنایی و ساختاری از جمله موارد زیر را انجام دهد:

  • انجام پژوهش‌های کاربردی و جامع در سطوح محلی، منطقه‌ای و ملی
  • ایجاد ارتباط بین مراکز علمی ـ دانشگاهی با بازار کار برای برطرف کردن نیازهای واقعی حوزه صنایع‌دستی و هنرهای سنتی
  • جمع‌آوری آمار و اطلاعات مورد نیاز در راه اندازی و توسعه کسب و کارهای مرتبط
  • تهیه و بروز رسانی بانک‌های اطلاعاتی
  • ایجاد زمینه برای ارتباطات بین‌المللی و …
  • تسهیل قوانین و دستور العمل‌ها
  • ایجاد ارتباط بین نهادهای اقتصادی با فعالان این حوزه جهت دریافت تسهیلات مناسب.

 

– و کلام آخر:

آنچه مسلم است ما همراهان بسیار شایسته‌ای درطول این راه داشته‌ایم که بی شک بدون آنها دستیابی  به اهدافمان میسر نبود. خانواده خوبم پدر، مادر، خواهر و برادرها که همگی در تمام طول مسیر همراهم بودند، آقای محمدباقر نحوی که با حمایت‌های مادی و معنوی خودشان عامل تشویق و دلگرمی ما بودند. و بسیاری دوستان دیگرکه صرفا به خاطر عشق به فرهنگ و هنر ایران در کنار ما مانده‌اند و پابه پای ما صبوری کرده‌اند.